Erips Nepali

 डा. आर सी लामिछाने    परिचय मध्य अफ्रिकाको सानो तर अत्याधिक जनघनत्व भएको देश रुवाण्डाको बारेमा केही जानाकारी गराउन चाहान्छु। रुवाण्डाको क्षेत्रफल २६,७९८ वर्ग किलोमिटर रहेको छ भने त्यहाँको जनसँख्या करिब १ करोड ४० लाख जति रहेको छ। रुवाण्डाको राजधानी किगाली अफ्रिकाकै सफा शहर हो। यो देशलाई हजारौं पहाड र हरियालीको सुन्दर देश भनेर चिनिन्छ। यो देशमा सन् १९९० को दशकमा एउटा भयानक त्रसादीपूर्ण नरसंहारबाट गुज्रिएको इतिहास छ, जसले विश्वलाई अझैसम्म मानसभ्यताको सबैभन्दा कहाली लाग्दो अध्यायको रूपमा झस्काइरहेको छ। यहाँ जम्मा तीन प्रकारका जातिहरू बसोबास गर्दछन्। यहाँ ८४ प्रतिशत हुटुहरू र १४ प्रतिशत तुत्सीहरू रहेका छन् भने १ प्रतिशत मात्र त्वा भन्ने जातिका मानिसहरू बसोबास गर्दछन्। हुटुहरू परम्परागत रूपमा कृषिमा आधारित किसानहरू हुन् भने तुत्सीहरू पशुपालक, धनी र शासक वर्ग भनेर चिनिन्थे। त्वाहरू शिकार गरेर जीविको पार्जन गर्दछन्। वैज्ञानिक वा सांस्कृतिक रूपमा हुटु र तुत्सीबीच धेरै त्यस्तो भिन्नता छैन तर बेल्जियमको उपनिवेशकालमा जातीय संरचना खडा गरेर कृत्रिम विभाजन गरिएको भन्ने मान्यता व्याप...